Arc_Lobby’den #ücretsizstajyerlik açıklaması

Uluslararası mimarlık alanında ve tabii ki Türkiye’de gittikçe yaygınlaşan “ücretsiz stajyerlik” pratiği ve buna karşı yürütülen uluslararası kampanyayı aktarmaya devam ediyoruz.

Ücretsiz stajyerlik tartışmalarını mimarlık kamuoyunda gündem yapan The Architecture Lobby ( Mimarlık Lobisi) yaptığı yeni açıklama ile güncel gelişmelere değiniyor.

The Architecture Lobby’nin açıklamasını çevirerek paylaşıyoruz:

Geçtiğimiz birkaç hafta içerisinde, mimarlıkta “ücretsiz stajyerlik” konusu sektörel medyada gündem oldu. Mimarlık Lobisi (The Architecture Lobby) olarak uzun süredir dillendirdiğimiz bu sorunun ana akımda görünür olmasından memnuniyet duyuyoruz. Ve bazı somut kazanımlar olduğu için de mutluyuz: Serpentine Galeri kendi pavilyonunda stajyerlerin ücretsiz çalıştırılmasını engelledi, Pritzker ödüllü Alejandro Aravena’nın ofisi Elemental neredeyse on senedir uyguladığı ücretsiz stajyerlik programına son verdi.

Bu arada Dezeen’in aktardığına göre Karim Rashid ücretsiz stajyerliğin “bir eğitim aracı” olduğu savı ile hala bu uygulamada ısrar ediyor. Rashid, bir stajyerin ofsinde 3 ay içerisinde bir ya da iki yılda alacağı eğitimden çok daha fazlasını öğrendiği ve ABD’de eğitimin bir öğrenciye senede 60 ile 100 bin Dolar arasında bir meblağa mal olduğu, bu anlamda üniversitelerin “çok daha fazla” istismarcı oluğu iddiasına dayanarak dört aylık ücretsiz stajyerlik uygulamasına devam ediyor. Evet, ABD’deki eğitim masrafı akıl almaz ancak bir şeytana karşı diğer bir şeytanla saf tutmanın da ücretsiz stajyerliği bu şekilde savunmanın da akıl alır bir tarafı yok. Her ikisi ile de mücadele etmemiz gerek. Gerçekte her ikisi de bu mesleğe sadece ayrıcalıklı olanların girebilmesinin nedeni.       

İşçi sömürüsünün de sadece ayrıcalıklıların erişebileceği derecede pahalı bir eğitim sisteminin de birbirinden aşağı kalır yanı yok ve her ikisini de değiştirmek için verilecek mücadelede daha yapılacak çok iş var.

Rashid’in firması gibi firmalar ücretsiz stajyerlikten faydalanabiliyor çünkü ABD Çalışma Bakanlığı “stajyer” tanımını esnetti. Yeni yasaya göre eğer stajyerlik, aslen stajyerden fayda sağlanıyorsa o zaman ücrete tabi tutulabilir. Öte yandan bakanlık, ücretli bir çalışanın yapacağı iş için ücretsiz stajyer çalıştırılmasını da yasa dışı adlediyor. İşte bu iki çelişkili yasa Rashid’inki gibi firmaların yasal muğlaklıktan faydalanmasına olanak tanıyor. Aslında hepimiz ne olduğunu biliyoruz: Ödemek zorunda değilken niye ücret veresin? Burada görünmeyen şu ki doğrudan veya dolaylı olarak stajyerin yaptığı iş firmaya para kazandırıyor, o zaman onlar da işçi ve firmada yarattıkları artı değer için maddi bedel almak hakları. Bir diğer deyişle ücret almayı hak ediyorlar. Öğrencilerin ofiste kazandıkları deneyim zaten kendi çalışmalarının ürünü, karşılığı değil.

Çok uzun süredir bu sömürünün firmaların yanına kar kalmasının tek sebebi ideolojinin bu düzeni “olağanlaştırması” ya da Çalışma Bakanlığı yasalarını zorlamanın yegane yolunun dava açmak olması değil, aynı zamanda kimsenin onlara “hayır” dememesi. Ama artık yeter.

Mimarlıktaki haksız çalışma pratiklerine karşı örgütlenmeye devam etmeliyiz. Duruşumuzu dile getirmeli ve çoğalarak güçlenmeliyiz. Mimarlık dışında da örgütlenmeli, 15 Dolar asgari ücret* ve ücretsiz eğitim gibi mücadelelere de omuz vermeliyiz. Uzun soluklu ve sürekli bir değişim için büyük hedefler koymalı ama en önemlisi hergün beraberce sesimizi yükseltmeliyiz.

Mimarlık Lobisi (The Architecture Lobby)

*Fight For Fifteen (15 dolar asgari ücret mücadelesi) Fast Food zincirlerinden başlayıp çocuk ve ev bakımı işçileri gibi güvencesiz ve örgütsüz yoksul işçi kesimlerinin tümüne yayılmış ve 2016 yılında yüzlerce şehirde günlük grevler örgütleyerek ABD’nin dört bir yanına ulaşmış bir taban hareketidir.

Çeviren MDTH / Açıklamanın orijinaline ulaşmak için tıklayın.

Mimarlıkta Dayanışmacı Taban Hareketi ve Ücretli Çalışan ve İşsiz Mimarlar Forumu olarak düzenli çeviriler ile uluslararası tartışmaları paylaşmaya devam edeceğiz.

Bu vesile ile meslektaşlarımızı bir kez daha kendi deneyimlerini #archislavery (#mimarikölelik) başlığı altında paylaşmaya ve insani çalışma koşulları için mevcut durumu görünür kılmaya çağırıyoruz.

Kampanya ile ilgili detaylı bilgi için tıklayın.